صفر تا صد برنامه ریزی

کلید طلایی موفقیت در هر زمینه‌ای نظم و برنامه ریزی می باشد.برنامه ریزی درسی فقط مختص هیچ پایه تحصیلی خاصی نمی‌شود. برنامه ریزی درسی روش های مختلفی دارد و انواع روش‌های برنامه ریزی درسی شامل تمام پایه‌ها از ابتدایی تا کنکور را می شود.

شناخت شکل صحیح برنامه ریزی و روش‌های متنوع آن می‌تواند در زمینه موفقیت دانش آموز در تمامی مراحل تحصیل و حتی زندگی باشد.  در این مقاله قصد داریم به همه نکات پیرامون برنامه ریزی درسی  اعم از اصول یک برنامه ریزی درست، انواع روش‌های برنامه ریزی درسی و… اشاره کنیم.

اهمیت برنامه ریزی درسی

برنامه ریزی درست و اصولی مانند یک نقشه راه عمل می کند، باعث  حرکت دانش آموز به سمت موفقیت و پیروزی می شود.به همین دلیل است که در این راه پر پیج و خم داشتن یک برنامه ریزی درست و هدفمند در کنار انتخاب اساتید عالی یکی از مهمترین ارکان می باشد.

اطلاع از اصول اولیه برنامه ریزی هم چون مدیریت زمان، اولویت‌بندی دروس، تسلط به مباحث و تمرین و تکرار آن‌ها نقش بسیار مهمی در این نقشه راه دارد.

 ویژگی‌های یک برنامه ریزی درسی عالی

داشتن یک برنامه ریزی استاندارد که نتایج خوبی را به همراه داشته باشد، کار آسانی نیست.چنین برنامه‌ای باید به کمک یک فرد متخصص با اصول برنامه ریزی و آشنا با کتب درسی انجام شود. از طرفی نمی‌توان یک برنامه ریزی درسی مشخص را برای همه دانش آموزان به کار برد و نیاز است بلکه بایستی برنامه درسی هر دانش آموز متناسب با شرایط فردی، تحصیلی و نقاط ضعف و قوت و هدف دانش آموز تنظیم شود.

همچنین یک برنامه ریزی خوب باید انعطاف‌پذیر باشد، به این معنا که در شرایطی همچون چون بیماری، اتفاقات پیش بینی نشده و… بتوان تغییراتی در برنامه ایجاد کرد بدون این که باعث ایجاد تغییراتی در اصول و ساختار برنامه شود.

بخش‌های تشکیل دهنده یک برنامه ریزی درسی

یک برنامه ریزی درسی اصولی از بخش‌های مختلفی تشکیل می‌شود. تمام این بخش‌ها مثل یک قطعه  پازل ارزش خاص خود را داشته و در کنار هم به برنامه ساختار، نظم و کاربرد می‌بخشند. مهمترین بخش‌های یک برنامه ریزی درسی عبارتند از:

فهرستی از تمام دروس روزانه

ابتدا باید تمام کارهایی که برای یک روز در نظر گرفته ایم را روی برگه‌ای بنویسیم که شامل مطالعه، تمرین، مرور، آزمون، استراحت، خواب و… می‌شود. ساعت تقریبی انجام هریک را هم مقابلش می نویسیم.

اولویت‌بندی دروس

در مرحله بعد کارهایی که باید انجام گیرند بر اساس اولویت زمان‌بندی می‌شوند. برای مثال برای تمرین و یادگیری درس ریاضی ساعاتی از روز که بیشترین انرژی و انگیزه وجود دارد تعیین می‌شود. این که کدام درس‌ها و فعالیت‌ها در اولویت قرار گیرند ارتباط مستقیم به شرایط فردی و تحصیلی دانش آموز خواهد داشت.

ساعت خواندن دروس

یکی دیگر از بخش‌های برنامه ریزی تعیین ساعت خواندن دروس مختلف است. مثلا این که در چه ساعاتی از روز چه درسی را و به چه میزان باید خواند. روزهای آخر هفته و تعطیلات میزان مطالعه چقدر و در چه ساعات و روزهایی باشد.

استراحت، تفریح و خواب

از دیگر بخش‌های برنامه باید به زمان‌هایی که برای خواب، استراحت و تفریح اختصاص دارد اشاره کنیم. زمان‌های استراحت بین مطالعه دروس مختلف، استراحت آخر هفته و تعطیلات رسمی و …بایستی هریک بر اساس اصول و استانداردهای خاصی تعیین شوند. یک برنامه ریزی درسی خوب زمان‌هایی را برای تفریح و سرگرمی اختصاص می دهد تا دانش آموز بتواند در کنار زندگی درسی خود ، یک زندگی با کیفیت داشته باشد.

واحدهای جبرانی

امکان دارد در طول اجرای برنامه مشکلات و پیشامدهای غیر منتظره‌ای رخ دهد که نظم انجام برنامه را به هم بریزد. در یک برنامه ریزی خوب و اصولی واحدهای جبرانی برای جبران چنین شرایطی پیش بینی می‌شود و باعث  انعطاف‌پذیری بالای برنامه می شود.

 روش‌های مختلف برنامه‌ریزی درسی

روش‌های برنامه ریزی بر اساس کاربرد و ساختار تقسیم بندی می‌شوند که عملکردهای متفاوتی را به همراه دارند. اما همه برنامه ریزی‌ها با هدف مدیریت زمان و عملکرد بهینه چینش می‌شوند ،البته که در ساختار و اصول با هم متفاوت هستند اما در نهایت هدف نهایی همه آن‌ها موفقیت است. در ادامه با انواع روش‌های برنامه ریزی درسی و ویژگی‌های آن‌ها آشنا می‌شویم.

 اول: نویل مدورا

•   روشی ساده و کاربردی است
•  برنامه ریزی کوتاه مدت و روزانه محسوب می‌شود.
• تهیه فهرستی از کارهایی که بایستی در طول روز انجام شود البته به ترتیب اولویت.
• بررسی اولویت‌ها و چینش آن‌ها بر اساس اهمیت

 دوم: بولت ژورنال

• خاص دانش آموزانی که مشکل تمرکز و حواس پرتی دارند .
• در دفاتر بولت ژورنال که طراحی شده و به صورت آماده به فروش می‌رسند شما می‌توانید تمامی کارهای مهم خود را به صورت روزانه، هفتگی، ماهانه، سالانه با هدفمندی و بر اساس یک هدف بزرگ اولویت‌بندی کنید
•  شخصی‌سازی بودن این روش برنامه ریزی از ویژگی های منحصر به فرد آن است به این معنا که هر فرد بر اساس موقعیت‌های فردی و تحصیلی خود آن را تهیه می‌کند و نمی‌توان از بولت ژورنال دیگران استفاده کرد.

 سوم: روش(GTD(getting things done

یکی از بهترین روش‌ها محسوب می‌شود و دارای ۴ مرحله زیر است:

1. تعیین هدف
2. اولویت‌بندی کردن کارها بر اساس هدف
3. سنجیدن اولویت‌ها
4. مشخص کردن زمان انجام کارها و ساخت مسیر موفقیت

روش اصولی برنامه‌ریزی برای دانش‌آموزان دهم و یازدهم

کار دانش آموزان در دوره دوم متوسطه  سختتر و پیچیده تر  است. دانش آموزان در این پایه تحصیلی در رشته‌های مختلفی مشغول به تحصیل می‌شوند که در آینده نیز متناسب با آن رشته وارد دانشگاه و بعدها وارد بازار کار می‌شوند. همچنین معدل این دوره در قبولی کنکور بسیار تأثیرگذار است و تسلط به مباحث درسی این دوره طی سه‌سال تضمینی برای قبولی در کنکور محسوب می‌شود. بنابراین اهمیت برنامه ریزی درسی در این دوره بسیار زیاد و چشمگیر است.

برنامه ریزی به گونه‌ای باشد که باعث خستگی دانش آموز نشده و انگیزه او را برای تلاش کمرنگ نکند.

البته ناگفته نماند برنامه ریزی و شروع به درس خواندن اصولی در طی بازه زمانی تابستان هم می تواند در مسیر موفقیت بسیار تاثیرگذار باشد.

مهمترین اصول برنامه ریزی سه ساله پایه دهم ، یازدهم ، دوازدهم عبارتند از:

• تعیین هدف
• اولویت‌بندی دروس بر اساس اهداف شخصی
• مشخص کردن نقاط ضعف و قوت د دروس مختلف
• تعیین زمان برای تست زنی و نکته خوانی بر اساس توانایی شخصی
• تعیین زمان آزمون‌ها و سنجیدن خود
• آشنایی با منابع درسی و کمک درسی و انتخاب منبع درست و مناسب با سطح خود

روش صحیح برنامه‌ریزی برای دانش‌آموزان کنکور

کنکور مهمترین چالش تحصیلی پیش روی دانش آموزان محسوب می‌شود که با داشتن یک برنامه ریزی درسی اصولی می‌توان از آن گذشت. اگر دانش آموزی در سال‌های تحصیلی قبل از برنامه ریزی‌های مناسب استفاده کرده باشد در زمان کنکور کار آسان‌تری پیش رو خواهد داشت. نکته مهم در انتخاب طریقه برنامه ریزی درسی برای کنکور توجه به نقاط ضعف و قدرت داوطلب است. روش‌های برنامه ریزی کنکور بسیار متنوع است که هریک ویژگی‌های خاص خود را دارا است و دانش آموزان می‌توانند با توجه به شرایط فردی و تحصیلی بهترین انتخاب را متناسب با موقعیت خود داشته باشند.

انواع برنامه ریزی برای کنکور

روش‌های برنامه ریزی کنکور بر اساس مدت زمان اجرای برنامه تقسیم بندی می‌شوند. این برنامه ریزی‌ها عبارتند از:

برنامه ریزی روزانه دروس مختلف

ساعات مرتبط با هر قسمت از جمله تمرین، مرور، مطالعه، تست زنی، استراحت، خواب و… به صورت جزء به جزء  و دقیق تعیین می شود.

برنامه ریزی هفتگی(کوتاه مدت)

برنامه‌های کوتاه مدت شامل برنامه ریزی به صورت هفتگی است که همه کارها و فعالیت‌هایی که دانش آموز بایستی در طول یک هفته  انجام دهد بر اساس توانمندی، نقاط ضعف و قوت و عملکرد روزانه او تعیین می‌شود و در پایان هر هفته بررسی انجام می‌گیرد.

برنامه ریزی ماهانه(میان مدت)

کارها و فعالیت‌هایی که دانش آموز در یک ماه باید انجام دهد مشخص می‌شود. مثلا این که در طول یک ماه چه مباحثی از دروس تخصصی و عمومی را بخواند، جه تعداد تست بزند و…. در پایان هر ماه عملکرد دانش آموز مورد بررسی قرار می‌گیرد.

برنامه ریزی فصلی (بلند مدت)

شامل یک برنامه ریزی سه ماهه است و  عملکرد دانش آموز در پایان هر سه ماه مورد بررسی قرار می‌گیرد و میزان پیشرفت او سنجیده می‌شود تا در صورت نیاز مطابق با هدف از پیش تعیین شده تغییراتی در برنامه میان مدت یا کوتاه مدت دانش آموز ایجاد شود.

جمع‌بندی

برنامه ریزی درسی یک مسئله بسیار مهم  در زندگی تحصیلی افراد به شمار می رود.  روش برنامه ریزی درسی تعیین کننده مسیر موفقیت تحصیلی و تضمین کننده آن است.